Wat je binnen in kasteel Houska ziet

De wandeling omhoog en de start op het hele uur

De meeste bezoekers laten de auto achter op de grote parkeerplaats zo'n 700 m onder het kasteel en lopen de rest, ongeveer tien minuten. Houska staat op een zandsteenrots in het oosten van de heuvels van Kokořínsko, hemelsbreed zo'n 47 km ten noorden van Praag, en vanaf het pad lijkt het minder op een vesting dan op een bleek landhuis dat zijn schouders tegen de bomen heeft opgetrokken.

Je kunt niet alleen door de interieurs dwalen. Elk bezoek is een rondleiding, en die vertrekken op het hele uur, dus wie om 11:10 aankomt, wacht op de groep van 12:00. De laatste rondleiding, en de laatste toegang tot de voorburcht, is een uur voor sluitingstijd. Een ticket voor een volwassene kost 180 CZK en een gereduceerd ticket 130 CZK, terwijl twee volwassenen met twee kinderen met het gezinsticket 520 CZK betalen. De openingsdagen wisselen door het seizoen, dus kijk op onze pagina over tickets en openingstijden voordat je vertrekt.

Een kasteel dat niets lijkt te bewaken

Voor de kapel helpt het om te weten waarom mensen Houska zo onheilspellend vinden. De redenering waar de legende op leunt, gaat zo. Het kasteel heeft geen waterbron en ligt ver van elke handelsroute. De verdedigingswerken, zo beweert het verhaal, kijken naar binnen in plaats van naar buiten, naar een aanvaller. Een kasteel dat zo gebouwd is, zeggen de mensen uit de streek, was nooit bedoeld om iemand buiten te houden. Het was bedoeld om iets binnen te houden.

Historici lezen dezelfde muren rustiger. Houska werd in de 13e eeuw gesticht, volgens de overlevering onder koning Ottokar II van Bohemen (sommige onderzoekers schrijven het in plaats daarvan toe aan de heren van Dubá in de jaren 1280), en het duikt voor het eerst op schrift op in 1316. Zij zien een koninklijke bestuurszetel, geen deksel op een put. Beide versies worden uitgebreid verteld in onze gids over legende en geschiedenis, al heeft de eerste de neiging terug te sluipen zodra je in de kapel staat.

De kapel boven de put

Het middelpunt van het bezoek is de gotische kapel in de noordvleugel. Op de muren staan schilderingen van rond 1330 en uit het begin van de 15e eeuw, en twee figuren springen eruit. De ene is de heilige Michaël die met de draak vecht, de aartsengel die in de christelijke traditie de duivel uit de hemel werpt. De andere is de heilige Christoffel, de reus die reizigers over gevaarlijk water draagt. Voor een ruimte die volgens de legende is gebouwd om een poort naar de hel af te sluiten, is die keuze van bewakers moeilijk te negeren.

Het verhaal gaat dat er vóór het kasteel alleen een kloof in de rots was, zo diep dat niemand de bodem kon zien, en dat er na het donker gevleugelde, half menselijke wezens uit kropen. Een ter dood veroordeelde gevangene kreeg gratie aangeboden als hij zich aan een touw in het gat liet zakken. Binnen enkele seconden schreeuwde hij dat ze hem omhoog moesten trekken, en de mannen die hem eruit haalden, zagen een gezicht dat tientallen jaren ouder was geworden. Hij stierf een paar dagen later, zegt het verhaal, zonder ooit uit te leggen wat hij had gezien. Daarna werd de kapel recht boven de opening gebouwd om die voorgoed te sluiten.

Niets daarvan is gedocumenteerd, en de eigen site van het kasteel vertelt het als legende. De vastgelegde feiten zijn rustiger. De kapel werd in 1928 gerestaureerd, tijdens de renovatie door Šimonek, en haar schilderingen worden gedateerd in de 14e en het begin van de 15e eeuw. In de loop der jaren hebben zich andere spoken rond de plek verzameld, waaronder een gestalte zonder gezicht in een zwarte monnikskap, en de officiële site geeft het gerucht door dat in de gangen eronder skeletten van „niet-mensen” liggen. Of je iets voelt als je op die vloer staat, is iets tussen jou en de rots.

Renaissancezalen en een donkerdere eeuw

Tussen 1584 en 1590 werd het kasteel in renaissancestijl verbouwd, en dat werk maakte van Houska, een gotisch bolwerk, iets wat veel meer op een woonhuis leek. De rondleiding gaat door zalen die door dat latere leven zijn gevormd, toen de eigenaren het huis aanpasten om erin te wonen in plaats van het te verdedigen. Het kasteel publiceert geen beschrijving per zaal, dus daar gaan we niet naar gissen.

Het moderne hoofdstuk begint in 1924, toen Josef Šimonek, de industrieel die aan het hoofd stond van de Škoda-fabrieken, het kasteel kocht en het tegen 1930 liet restaureren. Tijdens de Tweede Wereldoorlog lag Houska in het Sudetenland en werd het tot 1945 door het Duitse leger gebruikt. Tsjechische bronnen voegen eraan toe dat in 1943 SS-personeel en een archief van de nazistische veiligheidsdienst (het RSHA) hierheen werden verplaatst. Dat gegeven is de kiem van de duistere geruchten over occulte experimenten, waarvoor geen enkel bewijs is, want het gedocumenteerde gebruik in de oorlog was militair en archivarisch. Na 1989 ging het kasteel terug naar de erfgenamen van Šimonek, en in 1999 ging het voor het eerst in zijn geschiedenis open voor publiek.

PEKLEM, de hel in het koetshuis

Loop na de rondleiding naar het voormalige koetshuis. PEKLEM, dat het kasteel ook Dante's Inferno noemt, is een aparte tentoonstelling die je op eigen houtje bekijkt, met een eigen ticket van 80 CZK. Binnen staat een met de hand gesneden mechanische hel van lindehout, 12 m lang en 2 m hoog, verdeeld over 11 taferelen. Waar de kapel alleen laat doorschemeren wat er onder de vloer zou liggen, zet PEKLEM de hele onderwereld in gesneden hout neer. Omdat je zonder gids gaat, bepaal je zelf hoe lang je blijft.

Wat het kasteel niet publiceert

Op de officiële site ontbreken een paar basisgegevens, en dat zeggen we liever dan te gokken.

• Duur van de rondleiding. Niet vermeld. Reken op een paar uur ter plaatse met PEKLEM en de wandeling vanaf de parkeerplaats, en plan geen krappe aansluiting daarna.
• Taal. De site van het kasteel zegt niet of de rondleidingen in het Engels zijn. Vraag bij de poort of er die dag een Engelse rondleiding of een Engelse tekst beschikbaar is.
• Fotograferen. Fotoregels zijn niet gepubliceerd. Vraag het voordat je in de kapel een camera opheft, en laat de flitser uit tenzij het personeel iets anders zegt.
• Betalen. Online tickets en betalen met een kaart zijn evenmin bevestigd, dus neem als reserve wat Tsjechische kronen contant mee.

Buiten de muren

Het bezoek hoeft niet bij de poort te eindigen. Het kasteel heeft een nieuw pad rond zijn rots geopend, dat je van buitenaf de muren laat zien die volgens de legende de verkeerde kant op zijn gebouwd, en er is een spel voor jonge bezoekers („voor kleine prinsen en prinsesjes”, in de woorden van het kasteel). Honden mogen mee voor 40 CZK.

Kasteel Kokořín ligt maar 12 km verderop over de weg, zo'n 20 minuten. Waar Houska zich naar binnen keert, heft Kokořín een hoge toren boven een bebost dal, en onze gids over Kokořín behandelt de openingstijden en de wandeling omhoog. Om ze allebei op één dag vanuit Praag te zien, lees hoe je de dagtrip plant. De wegen, de parkeerplaats en de seizoensbus staan in onze gids over de bereikbaarheid.